Κυριακή, 14 Αυγούστου 2011

ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Ένας σημαντικός αριθμός νεογνών και παιδιών παρουσιάζουν τέτοιου είδους διαταραχές. Είναι ένα από τα πλέον συχνά προβλήματα που απασχολούν την επιστημονική κοινότητα, με πολλαπλά διαγνωστικά και θεραπευτικά διλήμματα, χωρίς αυτό να σημαίνει και μόνιμες βλάβες του νεογνού ή του παιδιού.
Είναι βέβαιο πως τα παιδιά αυτά πρέπει να βοηθηθούν από ειδικούς γιατρούς και θεραπευτές όσο το δυνατόν γρηγορότερα.
Με την πρώτη υποψία του παιδιάτρου ή και των γονέων ότι κάτι δεν πάει καλά στην κίνηση του βρέφους, δεν θα πρέπει να επαναπαυόμαστε  σε διαβεβαιώσεις μη ειδικών και να αρκούμαστε σε αυτά που και εμείς θέλουμε να ακούσουμε (αυτό είναι ανθρώπινο), ότι είναι δηλαδή «από τα παιδιά που αργούν στην ανάπτυξή τους». Πρέπει αμέσως να αντιδράσουμε, επισκεπτόμενοι έναν παιδονευρολόγο ή αναπτυξιολόγο, διαφορετικά χάνεται πολύτιμος χρόνος για το παιδί και την όλη του εξέλιξη.
Είναι πολύ σημαντική η έγκαιρη παρέμβαση και το ξεκίνημα ενός εξατομικευμένου προγράμματος αποκατάστασης από τους ειδικούς γιατρούς και θεραπευτές.
Εδώ πρέπει επίσης να τονίσουμε ότι πολύ μεγάλο και σημαντικό ρόλο παίζει και η συνεργασία της οικογένειας στο πρόγραμμα αποκατάστασης.
Ζούμε στην εποχή που η επιστήμη έχει κάνει μεγάλα άλματα προόδου, με συνέπεια η εξειδίκευση και η γνώση των ιατρών και θεραπευτών να είναι πλέον πολύ μεγαλύτερη και πλουσιότερη.

ΜΙΑ ΠΟΛΥ ΠΑΛΑΙΑ ΕΡΕΥΝΑ

Οι Γερμανοί καθηγητές Τ. Χελλμπρύγκε (T. Hellbrugge) και Γ.Χ. φον Βίμπφεν ( G.X. von Wimmpfen), μαζί με την ομάδα τους και με την συνεργασία ειδικών επιστημόνων στο Κέντρο του Παιδιού του Μονάχου, όπου και έγιναν οι έρευνες, παρουσίασαν το 1973 στο βιβλίο τους με τίτλο «Οι πρώτες 365 ημέρες στην ζωή ενός παιδιού», τα αποτελέσματα των ερευνών τους με τρόπο κατανοητό για όλους τους γονείς, απόσπασμα του οποίου σας παραθέτουμε όπως γράφτηκε την εποχή εκείνη.

Παιδιά με αναπηρίες ( σπαστικά παιδιά )

Ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό παιδιών υφίστανται κατά τον τοκετό, συνήθως λόγω προσωρινής έλλειψης οξυγόνου, τέτοιες βλάβες, που να προκληθούν διαταραχές της κινητικότητας.
Εδώ πρέπει να λάβουμε υπόψη, ότι βλάπτονται κατά κύριο λόγο τμήματα του εγκεφάλου, που είναι υπεύθυνα για τον συνδυασμό των φυσιολογικών κινήσεων. Διεθνείς έρευνες έχουν δείξει, ότι για ένα μεγάλο αριθμό αυτών των παιδιών, δεν χρειάζεται να αποβεί μοιραίο για όλη τους την ζωή να μην μπορούν να καθίσουν, να περπατήσουν ή να κάνουν χειρισμούς, αν αρχίσει έγκαιρα η κατάλληλη θεραπεία. Αυτή η θεραπεία διδάσκει κατά κάποιον τρόπο πρότυπα κινήσεων σ’ ένα χρόνο, που δεν έχουν ακόμα αποτυπωθεί οριστικά τα παθολογικά πρότυπα κινήσεων στον εγκέφαλο.
Ποικίλες έρευνες σε διάφορα θεραπευτικά κέντρα του εσωτερικού και του εξωτερικού δείχνουν, ότι ο καταλληλότερος χρόνος για την θεραπεία βρίσκεται μεταξύ του τρίτου και του ενδέκατου μήνα της ζωής.
Μετά τον ενδέκατο μήνα η πιθανότητα να διδαχθεί το παιδί φυσιολογικά πρότυπα κινήσεων έχει βασικά χαθεί για πολλά παιδιά, αν και οι θεραπευτικές προσπάθειες, έστω και αργά, έχουν οπωσδήποτε νόημα.
Αυτές οι γνώσεις, για την έγκαιρη θεραπεία των παιδιών με αναπηρίες, έχουν μεγάλη σημασία. Όσο πιο νωρίς αρχίζει η θεραπεία π.χ. ενός παιδιού με σπαστική παράλυση, τόσο πιο μεγάλη είναι η επιτυχία.
Μία ανάλογη υποψία του γιατρού στους πρώτους μήνες της ζωής πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη από τους γονείς, αλλιώς χάνεται πολύτιμος χρόνος για την θεραπεία.
Οι γονείς δεν θα πρέπει να αρκούνται με την διαβεβαίωση, ότι το παιδί τους είναι από αυτά που αναπτύσσονται αργά.


ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ

Ο όρος εγκεφαλική παράλυση αναφέρεται σε μια ομάδα παθήσεων στις οποίες υπάρχουν διαταραχές της ανάπτυξης της κίνησης ή της στάσης, οφειλόμενες σε βλάβη εκείνων των περιοχών του εγκεφάλου που ελέγχουν την λειτουργία των μυών και προκαλούν περιορισμούς στις δραστηριότητές του.
Αυτό μπορεί να οφείλεται σε διαταραχή της ανάπτυξης ή τραυματισμό του εγκεφάλου κατά την διάρκεια της κύησης, του τοκετού ή μετά την γέννηση.
Η εγκεφαλική παράλυση είναι η πιο κοινή αιτία αναπηρίας σε παιδιά. Τα τελευταία χρόνια κάποιοι τύποι εγκεφαλικής παράλυσης εμφανίζονται συχνότερα.


ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗΣ ΠΑΡΑΛΥΣΗΣ

Τα αίτια της εγκεφαλικής παράλυσης δεν είναι πλήρως εξακριβωμένα. Είναι γνωστό ωστόσο ότι η ανάπτυξη του εγκεφάλου μπορεί να επηρεαστεί από ορισμένες λοιμώξεις κατά την διάρκεια της κύησης ή κατά την διάρκεια της νηπιακής ηλικίας.              Άλλα αίτια εγκεφαλικής παράλυσης είναι : η εγκεφαλική αιμορραγία, η περιγεννητική ασφυξία (μειωμένη οξυγόνωση του εγκεφάλου ) ή τραυματισμός του κρανίου κατά την διάρκεια ή αμέσως μετά τον τοκετό και παρουσιάζεται συχνότερα σε πρόωρα.


ΤΥΠΟΙ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗΣ ΠΑΡΑΛΥΣΗΣ

Σύμφωνα με τον τύπο των κινητικών προβλημάτων που προκαλεί η εγκεφαλική παράλυση, διακρίνονται τρεις κύριες μορφές, ανάλογα με την περιοχή προσβολής του εγκεφάλου. : σπαστική μορφή, δυστονική ( εξωπυραμιδική αθέτωση ), ατονική ( αταξία ).
Σπαστική μορφή εγκεφαλικής παράλυσης : Οφείλεται σε βλάβη του φλοιού του εγκεφάλου, ο οποίος είναι υπεύθυνος για τον έλεγχο των εκούσιων κινήσεων. Η σπαστική εγκεφαλική παράλυση χωρίζεται σε τρεις κατηγορίες ανάλογα με τα μέλη που επηρεάζονται (τοπογραφική ).
Σπαστική Ημιπληγία : Είναι ο πιο κοινός τύπος εγκεφαλικής παράλυσης και επηρεάζει μια πλευρά του σώματος π.χ. ένα χέρι και ένα πόδι. Αυτά τα παιδιά γίνονται συνήθως σχεδόν ανεξάρτητα. Δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν το ένα μέλος τόσο καλά όσο το άλλο.
Σπαστική Διπληγία : ( Συχνή μορφή 40 % περίπου ). Επηρεάζει και τις δύο πλευρές του σώματος και αφορά κυρίως τα πόδια. Συμβαίνει συνήθως σε πρόωρα. Συχνά τα πόδια γυρίζουν προς τα μέσα και σταυρώνουν στα γόνατα, στάση γνωστή σαν « ψαλίδισμα ».
Τα παιδιά με σπαστική διπληγία πιθανώς να μπορούν να βαδίσουν για μικρές αποστάσεις. Αν και τα άνω άκρα επηρεάζονται λιγότερο, τα παιδιά συχνά έχουν δυσκολία να χρησιμοποιήσουν τα χέρια τους στο χειρισμό αντικειμένων. Ο στραβισμός είναι επίσης κοινός σε παιδιά με σπαστική διπληγία.
Σπαστική τετραπληγία : Είναι ο πιο σοβαρός τύπος εγκεφαλικής παράλυσης, στην οποία επηρεάζονται τόσο τα χέρια όσο και τα πόδια. Τα παιδιά σε αυτή την κατάσταση δεν μπορούν να περπατήσουν ή να καθίσουν αβοήθητα. Πιθανόν να έχουν δυσκολίες μάθησης και διαταραχές όρασης και αίσθησης. Στραβισμός και επιληψία είναι πολύ συχνά. 
Στην αθέτωση υπάρχει βλάβη στα βασικά γάγγλια του εγκεφάλου που ελέγχουν τον συντονισμό, την ισορροπία και την ποιότητα της κίνησης. Αθέτωση σημαίνει μη ελεγχόμενες, αργές, απότομες κινήσεις των μελών του σώματος και του κορμού. Τα παιδιά με αυτόν τον τύπο εγκεφαλικής παράλυσης μπορεί επίσης να έχουν ακούσιες γρήγορες και απότομες κινήσεις που ονομάζονται « χορεία » ή μεγάλες μεταβολές στον μυϊκό τόνο που χαρακτηρίζονται ως « δυστονία ». Αυτές οι ακούσιες κινήσεις συχνά οδηγούν σε δυσκολίες της βάδισης, της ισορροπίας, της ομιλίας και της κατάποσης. Σε μερικές περιπτώσεις οι μύες του προσώπου ή της γλώσσας επηρεάζονται. Οι αθετωσικές κινήσεις αυξάνονται όταν το παιδί  είναι σε εγρήγορση αλλά ατονούν κατά την διάρκεια του ύπνου.
Τα παιδιά με αταξία (βλάβη στην παρεγκεφαλίδα ) έχουν έλλειψη ισορροπίας και συντονισμού, πιθανόν να τρεκλίζουν όταν περπατούν και συχνά πέφτουν. Πιθανόν να τρέμουν τα χέρια τους και να μη μιλάνε καθαρά.
« Μικτές μορφές  εγκεφαλικής παράλυσης » με ταυτόχρονη σπαστικότητα και αταξία ή σπαστικότητα και αθέτωση είναι πολύ κοινή.


ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗΣ ΠΑΡΑΛΥΣΗΣ

Κάθε παιδί με εγκεφαλική παράλυση επηρεάζεται διαφορετικά και οι δυσκολίες στον έλεγχο της κίνησης και της θέσης μπορεί να είναι πολύ ελαφρές ως έντονα εμφανείς. Μερικά παιδιά παρουσιάζουν μόνο μια ελαφριά αδυναμία ενώ άλλα μπορεί να έχουν δυσκολίες στο περπάτημα, στην ομιλία, στη χρήση των χεριών τους ή στο να καθίσουν χωρίς βοήθεια. Η εγκεφαλική παράλυση πιθανόν να μην έχει διαγνωσθεί έως ότου το παιδί παρουσιάσει καθυστέρηση στο κάθισμα και κατόπιν στην εξέλιξη της βάδισης και της ισορροπίας.
Τόσο η σπαστική ημιπληγία όσο και η διπληγία συνήθως γίνονται εμφανείς πριν το παιδί φτάσει σε ηλικία 2 ετών. Τα παιδιά με εγκεφαλική παράλυση εκτός από τις δυσκολίες κίνησης των μελών τους πιθανόν να έχουν και άλλα ιατρικά προβλήματα. Αυτά περιλαμβάνουν επιληψία, δυσκολίες στην κατάποση ή στον έλεγχο των κινήσεων του προσώπου, υπερέκκριση σιέλου, διαταραχές ομιλίας, ακοής και όρασης.
Η διανοητική ικανότητα μπορεί να είναι καλή ή να επηρεαστεί σοβαρά. Πολλά παιδιά έχουν φυσιολογικές ικανότητες όμως παρουσιάζουν ειδικές δυσκολίες μάθησης. Μερικά παιδιά με εγκεφαλική παράλυση έχουν μία μειωμένη αίσθηση αφής και πόνου και παρουσιάζουν συχνά ακράτεια.
Σαν αποτέλεσμα αυτών, η εγκεφαλική παράλυση χωρίς την κατάλληλη υποστήριξη μπορεί να προκαλέσει όχι μόνο φυσικές και πνευματικές διαταραχές αλλά και ψυχολογικές ή κοινωνικές δυσκολίες. Ωστόσο αυτό δεν είναι αναπόφευκτο εάν δοθεί σωστή βοήθεια έγκαιρα, από την στιγμή της διάγνωσης.
Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί χωρίς την κατάλληλη θεραπεία, καθώς τα οστά μεγαλώνουν γρηγορότερα από τους μύες, οδηγώντας σε μια αυξανόμενη διαφορά του μήκους τους. Οι παιδικοί μύες πρέπει να είναι σε χαλαρή κατάσταση για να αναπτυχθούν.
Η σπαστικότητα στους μύες της κνήμης και το τράβηγμα του αχίλλειου τένοντα   με τον οποίο ενώνονται, κάνει τα παιδιά να περπατούν στα δάκτυλα των ποδιών τους, αδυνατώντας να πατήσουν την φτέρνα στο έδαφος. Αν η σπαστικότητα αυτών των μυών δεν αντιμετωπιστεί, θα εμφανιστεί μόνιμη σύσπαση των μυών που ως αποτέλεσμα θα έχει συγκάμψεις και παραμορφώσεις των μελών. Ο περιορισμός της κινητικότητας των αρθρώσεων καθώς και η παραμόρφωση των αρθρώσεων οδηγεί σε φθορά των οστών και των αρθρώσεων και το ισχίο σε εξάρθρωση.
Οι μόνιμες μυϊκές συσπάσεις είναι η πιο κοινή επιπλοκή της εγκεφαλικής παράλυσης και η εξάρθρωση του ισχίου συμβαίνει συχνά σε παιδιά με σπαστικότητα των κάτω άκρων.  Ωστόσο η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο για τέτοιες επιπλοκές.


ΜΕΘΟΔΟΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Με μια λεπτομερή εκτίμηση των προβλημάτων του παιδιού και της σωστής επιλογής της μεθόδου αποκατάστασης , μπορεί να επιτευχθεί η ελαχιστοποίηση των δευτερογενών προβλημάτων και το παιδί να αναπτύξει το μέγιστο των δυνατοτήτων του. Η κατάλληλη αντιμετώπιση της πάθησης από μικρή ηλικία μπορεί να προσφέρει σε πολλά παιδιά μια αρκετά ανεξάρτητη ζωή. Μια από τις προτεραιότητες στη θεραπεία πρέπει να είναι η αντιμετώπιση των προβλημάτων που δημιουργεί η σπαστικότητα.
Για την σωστή αντιμετώπιση χρειάζεται η συνεργασία γιατρών διαφόρων ειδικοτήτων, θεραπευτών καθώς και οικογενειακή και κοινωνική στήριξη. Οι γονείς παίζουν σημαντικό ρόλο στην καθημερινή σωστή εφαρμογή της θεραπείας και του προγράμματος των διαφόρων δραστηριοτήτων εφόσον έχουν την υποστήριξη των ειδικών οι οποίοι από την αρχή τους ενημερώνουν με ειλικρίνεια.

Τετάρτη, 10 Αυγούστου 2011

Η κινητικότητα στον άνθρωπο

(το παρακάτω άρθρο έχει ληφθεί από "Ειδική Νευροφυσιολογία. Γ. Καπαρός, ΤΕΙ Αθηνών 1999")

5. ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ
Το κινητικό σύστημα είναι εκείνο που καθορίζει και οργανώνει την εκτέλεση των κινήσεων. Υποδιαιρείται σε τρία επί μέρους συστήματα το πυραμιδικό, το εξωπυραμιδικό και το παρεγκεφαλιδικό.
Όταν η πληροφορία φτάσει μέσω των αισθητικών οδών στο κεντρικό νευρικό σύστημα, επεξεργάζεται και ακολούθως θα πρέπει να οργανωθεί η απάντηση. Αν η απάντηση αυτή είναι κινητική, θα πρέπει να υπάρχει μια περιοχή του εγκεφάλου που θα αποφασίζει το είδος της απάντησης και τον τρόπο με τον οποίο θα εκτελεστεί. Στην περιοχή αυτή του εγκεφάλου (κινητικός φλοιός) εδρεύει το πυραμιδικό σύστημα το οποίο θεωρείται υπεύθυνο για την εκούσια κινητικότητα.
Όμως, αν όλες οι κινητικές απαντήσεις θα έπρεπε να οργανώνονται μόνο από το εκούσιο κινητικό σύστημα, τότε η εκτέλεσή τους θα ήταν ιδιαίτερα χρονοβόρα. Π.χ. για να βαδίσουμε θα έπρεπε να σκεφτόμαστε βήμα προς βήμα την τοποθέτηση των ποδιών μας. Είναι απαραίτητη λοιπόν, η ύπαρξη ενός άλλου κινητικού συστήματος στο οποίο θα αποθηκεύεται η μνήμη των αυτοματικών κινήσεων ώστε η συμμετοχή τους να μην απαιτεί την συνεχή συμμετοχή του πυραμιδικού. Στην βάδιση οι κινήσεις των ποδιών γίνονται αυτόματα και η βούληση επεμβαίνει μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις όταν π.χ. αποφασίσουμε να αλλάξουμε κατεύθυνση. Σαν σύστημα της αυτοματικής κινητικότητας θεωρείται το εξωπυραμιδικό που εδρεύει στα βασικά γάγγλια και επεμβαίνει σε όλες τις αυτόματες κινήσεις καθώς και στις εκούσιες κινήσεις που περιέχουν αυτοματισμό. Έτσι π.χ. όταν μαθαίνουμε να οδηγούμε αρχικά οι περισσότερες κινήσεις οργανώνονται από το πυραμιδικό σύστημα γι’ αυτό απαιτείται συνεχής συγκέντρωση της προσοχής μας. Αργότερα οι κινήσεις της οδήγησης αποθηκεύονται στα βασικά γάγγλια και εκτελούνται αυτόματα χωρίς ιδιαίτερη συμμετοχή της συνείδησης. Σε περιπτώσεις βλάβης του εξωπυραμιδικού συστήματος, οι ασθενείς παρουσιάζουν επιβράδυνση στην έναρξη των εκουσίων κινήσεων πιθανόν γιατί η κινητική μνήμη που εδρεύει στο εξωπυραμιδικό σύστημα δεν δίνει άμεσα και σωστά τις πληροφορίες που χρειάζεται το πυραμιδικό σύστημα. Έτσι το πυραμιδικό σύστημα αναγκάζεται να οργανώνει από μόνο του την επιθυμητή κίνηση με συνέπεια την επιβράδυνση της ταχύτητας έναρξης και εκτέλεσης των κινήσεων (βραδυκινησία).
Όμως, για να γίνει σωστά μια κίνηση είναι απαραίτητος ο λεπτομερής συντονισμός όλων των μυών οι οποίοι συνεργάζονται για την εκτέλεσή της. Π.χ. στην βάδιση θα πρέπει να συντονιστούν λεπτομερώς οι μυς των κάτω άκρων αλλά και οι μυς του υπόλοιπου σώματος ώστε να κρατηθεί η σωστή στάση και ισορροπία κατά τη διάρκεια της βάδισης. Ο συντονισμός αυτός γίνεται από το παρεγκεφαλιδικό σύστημα που εδρεύει στην παρεγκεφαλίδα και είναι απαραίτητο για την συνεργική κινητικότητα.
Η κλασική αυτή αντίληψη της οργάνωσης της κινητικότητας αμφισβητείται από πολλούς μελετητές, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι το πυραμιδικό σύστημα έχει τον ρόλο του αναλυτή και εκτελεστή τόσο των εκουσίων όσο και των ακουσίων κινήσεων με βάση τις πληροφορίες που δέχεται ο αισθητικός φλοιός. Σύμφωνα με αυτήν τη θεωρεία δεν υπάρχει απόλυτη διαφοροποίηση του πυραμιδικού με το εξωπυραμιδικό σύστημα, εφ’ όσον δεν είναι ανεξάρτητα αλλά στενά συνδεδεμένα μεταξύ τους όσον αφορά την οργάνωση και την εκτέλεση μιας κίνησης.
Επίσης, το παρεγκεφαλιδικό σύστημα παίζει σημαντικό ρόλο στην εκτέλεση πολύπλοκων αυτοματικών κινήσεων. Δηλαδή οι κινήσεις οδήγησης ενός αυτοκινήτου π.χ., εκτός από τα βασικά γάγγλια αποθηκεύονται και στην παρεγκεφαλίδα (όπου κυρίως αποθηκεύονται οι πληροφορίες σχετικά με την οργάνωση και την εναρμόνιση της αυτόματης κινητικότητας).

Πυραμιδικό

Ονομάστηκε έτσι γιατί ξεκινά από νευρώνες του έχουν σχήμα πυραμίδας και βρίσκονται στον κινητικό φλοιό του μετωπιαίου λοβού (κυρίως στην περιοχή 4). Οι νευράξονες των πυραμιδικών νευρώνων αφού πρώτα διαπεράσουν την μέση γραμμή στο τέλος του προμήκους (χιασμός των πυραμίδων), κατέρχονται στον νωτιαίο μυελό μέσω του πλαγίου φλοιο-νωτιαίου δεματίου. Εκεί συνάπτονται με τους νευρώνες των προσθίων κεράτων.
Το πυραμιδικό σύστημα δρα κυρίως στους μυς που ακολουθούν τους κανόνες της βαρύτητας δηλαδή στους εκτείνοντες του άνω άκρου και στους καμπτήρες του κάτω άκρου. Γι’ αυτό το λόγο οι ασθενείς με πυραμιδική βλάβη δεν χάνουν εύκολα την ικανότητά τους να ορθοστατούν εφ’ όσον σε αυτούς υπερισχύουν οι μυς που δρουν ενάντια στην βαρύτητα (οι καμπτήρες των άνω άκρων και οι εκτείνοντες των κάτω άκρων).

Εξωπυραμιδικό

Εδρεύει στους εν τω βάθει πυρήνες του εγκεφάλου όπως είναι τα βασικά γάγγλια (κερκοφόρος, φακοειδής (κέλυφος – ωχρά σφαίρα)) και άλλοι όπως η μέλαινα ουσία, το σωμάτιο του Luys, ο ερυθρός πυρήνας, ο δικτυωτός σχηματισμός, η ελαία του προμήκους, ο εξωπυραμιδικός φλοιός. Το εξωπυραμιδικό σύστημα με τις διάφορες συνδέσεις του σχηματίζει διάφορα νευρωνικά κυκλώματα με διαφορετική σημασία στην κινητικότητα. Συνδέονται με τον κινητικό φλοιό, την παρεγκεφαλίδα, τον δικτυωτό σχηματισμό και τον νωτιαίο μυελό. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά το κύκλωμα σύμφωνα με το οποίο τα βασικά γάγγλια δέχονται συνάψεις από τον πυραμιδικό φλοιό και οι πληροφορίες από αυτά επιστρέφουν στον φλοιό μέσω του θαλάμου.
Δύο βασικά κλειστά κυκλώματα (συνδέουν μεταξύ τους τα βασικά γάγγλια) του εξωπυραμιδικού είναι:

-άμεση οδός: μέλαινα ουσία (δοπαμίνη) >> οπίσθιο τμήμα του κελύφους (GABA, ουσία Ρ) >> έσω τμήμα της ωχράς
-έμμεση οδός: μέλαινα ουσία (δοπαμίνη) >> οπίσθιο τμήμα του κελύφους (GABA, εγκεφαλίνη) >> έξω τμήμα της ωχράς (GABA) >> σ. Luys (γλουταμινικό) >> έσω τμήμα της ωχράς

Tο αποτέλεσμα είναι το έσω τμήμα της ωχράς να αναστέλλεται από την άμεση οδό και να διεγείρεται από την έμμεση οδό. Όταν διαταράσσεται η ισορροπία μεταξύ των δύο οδών έχουμε σαν αποτέλεσμα υποκινησίες ή υπερκινησίες. Οι υποκινησίες εκδηλώνονται όταν υπερισχύει το διεγερτικό αποτέλεσμα πάνω στο έσω τμήμα της ωχράς (βλάβες της άμεσης οδού) εφ΄ όσον το τμήμα αυτό ασκεί ανασταλτικό αποτέλεσμα σε συγκεκριμένους θαλαμικούς πυρήνες. Όταν, αντίθετα, υπερισχύει το ανασταλτικό αποτέλεσμα πάνω στο έσω τμήματος της ωχράς (βλάβες της έμμεσης οδού) τότε μειώνεται η αναστολή που ασκεί πάνω στους θαλαμικούς πυρήνες με επακόλουθο υπερκινησίες.
Υπ' 'οψιν ότι το παραπάνω μοντέλο μπορεί να ισχύει σε κάποιες περιπτώσεις αλλά δεν εξηγεί πλήρως τους μηχανισμούς του εξωπυραμιδικού συστήματος οι οποίοι είναι αρκετά πιο πολύπλοκοι.


Παρεγκεφαλιδικό
Το σύστημα αυτό εδρεύει στην παρεγκεφαλίδα η οποία αποτελείται από δύο ημισφαίρια μεταξύ των οποίων παρεμβάλλεται ένας σκωληκοειδής ανατομικός σχηματισμός (μέση γραμμή της παρεγκεφαλίδας). Το κάθε ημισφαίριο διαιρείται σε τρεις λοβούς. Ο πρόσθιος λοβός ονομάζεται παλαιο – παρεγκεφαλίδα (συμπεριλαμβάνει ακόμη τις αμυγδαλές και μέρος του σκώληκα), ο μέσος νεο – παρεγκεφαλίδα (ημισφαίρια) και ο οπίσθιος αρχαιο – παρεγκεφαλίδα (οζίδιο και κροκίδα).
Το παρεγκεφαλιδικό σύστημα για την λειτουργία του (συνεργική κινητικότητα) θα πρέπει να λαμβάνει πληροφορίες από διάφορα κινητικά και αισθητικά συστήματα του κεντρικού νευρικού συστήματος.
Π.χ. για να συντονιστεί σωστά η στάση και η ισορροπία του σώματος είναι απαραίτητες οι κάτωθι πληροφορίες:
Α) η σχέση του σώματος με το επίπεδο στο χώρο. Η πληροφορία αυτή δίδεται από το αιθουσαίο σύστημα βλάβη του οποίου μεταβάλει την σωστή αντίληψη του επιπέδου με αποτέλεσμα, στην όρθια στάση, να παρατηρείται τάση για πτώση προς την πλευρά της βλάβης. Οι κεντρομόλες ίνες προέρχονται από το εσωτερικό ους και τους αιθουσαίους πυρήνες για να καταλήξουν στην αρχαιο-παρεγκεφαλίδα. Οι φυγόκεντρες ίνες από την αρχαιο-παρεγκεφαλίδα καταλήγουν σε πυρήνες του στελέχους αλλά και του νωτιαίου μυελού.
Β) ο μυϊκός τόνος και η κίνηση και η θέση των μελών στο χώρο. Η πληροφορία αυτή δίδεται από την εν τω βάθει αισθητικότητα μέσω των νωτιοπαρεγκεφαλιδικών δεματίων. Στον νωτιαίο μυελό και από το Α3 έως το Ο3 βρίσκεται ο πυρήνας του Clark ο οποίος δέχεται συνάψεις από τις ομόπλευρες 1α, 1β και ΙΙ αισθητικές ίνες. Οι νευράξονες των νευρώνων του πυρήνα του Clark ανέρχονται έως το ομόπλευρο παλαιο-παρεγκεφαλιδικό ημισφαίριο. Οι ίνες που εισέρχονται σε επίπεδο ανώτερο του Α8, ανέρχονται ομόπλευρα έως τον συμπληρωματικό πυρήνα του Goll. Από εκεί καταλήγουν στο ομόπλευρο παλαιο-παρεγκεφαλιδικό ημισφαίριο. Οι ίδιες πληροφορίες μπορούν να καταλήξουν και στο αντίπλευρο παρεγκεφαλιδικό ημισφαίριο μέσω του χιασμένου νωτιο-παρεγκεφαλιδικού δεματίου. Ακόμη η παλαιο-παρεγκεφαλίδα δέχεται πληροφορίες μέσω συνάψεων με την κάτω ελαία, με τον πυρήνα του τριδύμου, με τον δικτυωτό σχηματισμό κ.α. Οι φυγόκεντρες ίνες καταλήγουν στον αντίπλευρο ερυθρό πυρήνα.
Βλάβη της εν τω βάθει αισθητικότητας έχει σαν αποτέλεσμα την αισθητική αταξία, η οποία βελτιώνεται με ανοιχτούς τους οφθαλμούς εφ’ όσον η όραση μερικώς αναπληρώνει την λειτουργία της εν τω βάθει αισθητικότητας.

Η νεο-παρεγκεφαλίδα δέχεται ίνες από τον αντίπλευρο φλοιό (περιοχές 4,6,8) και οι φυγόκεντρες ίνες συνάπτονται με τον αντίπλευρο θάλαμο και από εκεί επιστρέφουν στον φλοιό. Παρατηρούμε δηλαδή ότι μια ενδεχόμενη βλάβη ενός παρεγκεφαλιδικού ημισφαιρίου θα δώσει συμπτωματολογία από τα ομόπλευρα άκρα εφ’ όσον οι πυραμιδικές ίνες του αντίπλευρου φλοιού χιάζονται στο ύψος του προμήκους.

Ρύθμιση της λειτουργίας των νωτιαίων κινητικών νευρώνων

Τα τρία αυτά κινητικά συστήματα επιδρούν στους νωτιαίους κινητικούς νευρώνες (α και γ) μετασχηματίζοντας το μονοσυναπτικό αντανακλαστικό και επομένως τον μυϊκό τόνο, την μυϊκή σύσπαση και διάταση. Κατ’ αυτόν τον τρόπο καθίσταται δυνατή η κίνηση μέσω της συστολής των αγωνιστών και της χάλασης (διάτασης) των ανταγωνιστών μυών. Επίσης, είναι σημαντική η επίδραση του αιθουσαίου συστήματος το οποίο διεγείρει, κυρίως, τους κινητικούς νευρώνες των εκτεινόντων μυών. Βλάβες του πυραμιδικού έχουν σαν αποτέλεσμα την απελευθέρωση του μονοσυναπτικού αντανακλαστικού (άρα υπερτονία) ενώ δεν είναι δυνατή η εκτέλεση των εκουσίων κινήσεων (πάρεση ή παράλυση). Επισημαίνεται ότι οι παρατηρήσεις αυτές βασίζονται στην κλινική εμπειρία γιατί στην πραγματικότητα οι βλάβες των πυραμιδικών οδών συμπεριλαμβάνουν μεγάλο αριθμό εξωπυραμιδικών ινών. Οι αμιγείς φλοιο-νωτιαίες ίνες δίνουν και διεγερτικές και ανασταλτικές συνάψεις με τους κινητικούς νευρώνες. Για να εξηγηθεί η πυραμιδική υπερτονία έχει προταθεί ο εξής μηχανισμός:
Το αποτέλεσμα του πυραμιδικού είναι διεγερτικό στους α-κινητικούς νευρώνες και ανασταλτικό στους γ-κινητικούς νευρώνες. Σε περίπτωση βλάβης του πυραμιδικού μειώνεται η αναστολή στους γ-κινητικούς νευρώνες οι οποίοι διεγείροντας την νευρομυϊκή άτρακτο προκαλούν συστολή του μυός και ρύθμιση του μήκους του σε μικρότερες τιμές. Όμως για να διατηρηθεί ο μυς σε μικρότερο μήκος θα πρέπει να αυξήσει τον μυϊκό τόνο. Έτσι προκύπτει υπερτονία η οποία υπερισχύει στους καμπτήρες των άνω άκρων και στους εκτείνοντες των κάτω άκρων.
Βλάβες της άμεσης εξωπυραμιδικής οδού προκαλούν υπερτονία, δυσκαμψία και δυσχέρεια στην εκτέλεση των κινήσεων, ενώ, βλάβες της έμμεσης υποτονία και άσκοπη κινητικότητα (χορεία, αθέτωση, ημιβαλλισμός).
Βλάβες της παρεγκεφαλίδας προκαλούν υποτονία, στατική αταξία, ασυνέργεια, αδιαδοχοκινησία, δυσμετρία, κολώδη ομιλία, νυσταγμό κ.α. Επισημαίνεται ότι ως επί το πλείστον δεν υπάρχουν απευθείας συνδέσεις της παρεγκεφαλίδας με τους κινητικούς νευρώνες του στελέχους και του νωτιαίου μυελού, αλλά, η παρεγκεφαλίδα ασκεί το αποτέλεσμά της μέσω μετασχηματισμού των πυραμιδικών και των εξωπυραμιδικών οδών.
Επίσης, σε βλάβες του εξωπυραμιδικού και της παρεγκεφαλίδας, παρατηρείται τρόμος οφειλόμενος στην διαταραχή της ρύθμισης του μυϊκού τόνου. Ο εξωπυραμιδικός τρόμος παρατηρείται κατά την ηρεμία (τρόμος ηρεμίας), ενώ, ο παρεγκεφαλιδικός κατά την κίνηση (τρόμος ενεργείας).

Πέμπτη, 4 Αυγούστου 2011

A Special Child



You weren’t like other children,
And God was well aware,
You’d need a caring family,
With love enough to share.

And so He sent you to us,
And much to our surprise,
You haven’t been a challenge,
But a blessing in disguise.
Your winning smiles and laughter,
The pleasures you impart,
Far outweigh your special needs,
And melt the coldest heart.
We’re proud that we’ve been chosen,
To help you learn and grow,
The job that you have brought us,
Is more than you can know.
A precious gift from Heaven,
A treasure from above,
A child who’s taught us many things,
But most of all- “Real Love”